Bước 1: Người mới bắt đầu

Bước này dành cho người chưa từng mở tài khoản chứng khoán. Mục tiêu: hiểu vài khái niệm tối thiểu và tự tay mở được tài khoản đầu tiên một cách an toàn.

Bạn sẽ học được gì

• Chứng khoán là gì, cổ phiếu và cổ tức là gì, mua bán ở đâu.
• Các loại sản phẩm đầu tư có trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Cách chọn công ty chứng khoán và mở tài khoản.
• Những lừa đảo phổ biến cần tránh ngay từ đầu.

Các sản phẩm đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Trước khi mở tài khoản, bạn nên biết thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ có cổ phiếu. Theo cách phân loại phổ biến trong đào tạo nghiệp vụ chứng khoán, thị trường có 3 nhóm sản phẩm chính:

Chứng khoán cơ sở: cổ phiếu và trái phiếu

• Cổ phiếu: xác nhận phần vốn góp của cổ đông tại công ty cổ phần, là công cụ huy động vốn không kỳ hạn của doanh nghiệp. Thu nhập của cổ phiếu đến từ cổ tức và phần lãi khi giá tăng; quyền lợi của cổ đông được giải quyết sau cùng nếu công ty gặp khó khăn, nên rủi ro và kỳ vọng sinh lời của cổ phiếu đều cao hơn trái phiếu.
• Trái phiếu: giống một giấy nhận nợ của tổ chức phát hành (Chính phủ, chính quyền địa phương, hoặc doanh nghiệp), thường trả lãi cố định. Trái phiếu Chính phủ có rủi ro thấp nhất vì không có rủi ro phá sản, tiếp đến là trái phiếu chính quyền địa phương, rủi ro cao nhất là trái phiếu doanh nghiệp — đổi lại, lợi tức thường cũng cao hơn tương ứng với rủi ro.

Người mới thường tiếp cận cổ phiếu trước; trái phiếu và 2 nhóm sản phẩm dưới đây sẽ gặp nhiều hơn ở các bước sau khi bạn đã quen với thị trường.

Chứng khoán phái sinh

Là các công cụ hình thành từ chứng khoán cơ sở, dùng để phòng vệ rủi ro hoặc đầu cơ chênh lệch giá. Tại Việt Nam hiện có hợp đồng tương lai chỉ số (VN30, HNX30), hợp đồng tương lai trái phiếu Chính phủ, và chứng quyền — đây là nhóm sản phẩm phức tạp và rủi ro cao hơn, phù hợp hơn khi bạn đã có kinh nghiệm giao dịch.

Chứng chỉ quỹ ETF

Là một "rổ" cổ phiếu đại diện cho một chỉ số, ngành, hoặc nền kinh tế, được mua bán trên sàn giống như một cổ phiếu thông thường. Thay vì chọn từng mã riêng lẻ, nhà đầu tư có thể mua một chứng chỉ quỹ ETF để sở hữu gián tiếp cả nhóm cổ phiếu đó, giúp đa dạng hóa rủi ro dễ dàng hơn. Tại Việt Nam có cả ETF nội địa (do công ty quản lý quỹ trong nước lập) và ETF ngoại (do tổ chức nước ngoài lập, đầu tư vào cổ phiếu Việt Nam).